Co to jest
Terapia fotodynamiczna (PDT) polega na podaniu substancji światłoczułej, która gromadzi się w tkance, a następnie naświetleniu jej światłem o odpowiedniej długości. To zarejestrowana procedura onkologiczna dla wybranych nowotworów (m.in. przełyk, skóra).
Jak działa
Podany fotosensybilizator gromadzi się w tkance, a naświetlenie światłem o odpowiedniej długości generuje reaktywne formy tlenu niszczące komórki w obszarze naświetlania.
Co mówią badania
Przegląd Agostinis 2011 (PMID 21617154) omawia mechanizm i wskazania. RCT III Overholt 2007 (PMID 17643436): 5-letnie badanie PDT z porfimerem sodu w przełyku Barretta z dysplazją dużego stopnia — eliminacja dysplazji 77% vs 39% i rzadsza progresja do raka. Porfimer sodu ma określone wskazania FDA; w Polsce status zależny od produktu i procedury (weryfikacja w katalogach NFZ).
Badane wskazania
- rak przełyku
- NDRP (wczesny endobronchialny)
- rak podstawnokomórkowy skóry
- keratoza słoneczna
- przełyk Barretta z dysplazją
- chłoniak skórno-T-komórkowy
Wskazania badane w publikacjach — nie są to zalecenia stosowania. Decyzję podejmuje lekarz prowadzący.
Bezpieczeństwo i przeciwwskazania
Obok leczenia konwencjonalnego. Fotouczulenie skóry utrzymuje się przez kilka tygodni — wymaga ochrony przed światłem.
Przeciwwskazania i interakcje: Po zabiegu utrzymuje się nadwrażliwość skóry na światło przez kilka tygodni — wymaga ochrony przed słońcem. Przeciwwskazana przy porfirii i nadwrażliwości na fotosensybilizator.
Status regulacyjny
| Kraj | Status | Uwagi |
|---|---|---|
| USA | dopuszczone | FDA — porfimer sodu (Photofrin) w określonych wskazaniach (m.in. rak przełyku, endobronchialny NDRP, dysplazja w przełyku Barretta) |
| UE | zależny | Status zależny od konkretnego produktu/procedury i kraju — nie ogólne „EMA approved” |
| Polska | zależny od procedury | Status zależny od produktu, wskazania i procedury — wymaga weryfikacji w aktualnych katalogach NFZ / programach świadczeń |
Status regulacyjny zmienia się — informacje orientacyjne, do weryfikacji w aktualnych źródłach.
Jak rozmawiać z lekarzem
Zapytaj, czy PDT jest opcją dla Twojego wskazania i jak przygotować się do fotowrażliwości.
Źródła
Agostinis 2011 — przegląd PDT (2011)
Overholt 2007 — RCT III, PDT (porfimer) w przełyku Barretta, 5-letni (2007)
Gastrointest Endosc
Ocena oparta na NCI PDQ Levels of Evidence for Integrative Therapies (cancer.gov) oraz wytycznych SIO-ASCO (ascopubs.org), z zachowaniem skali GRADE. Stan przeglądu dowodów: czerwiec 2026. Jak czytać dowody?