Mechanizmy
Mechanizmy i szlaki
Przegląd szlaków molekularnych badanych w onkologii i substancji, które są w tym kontekście testowane. Celem jest pokazanie, co bada nauka — z jawnym statusem dowodów.
Sekcja informacyjna, nie zalecenie. Bez dawek i schematów. Większość danych jest przedkliniczna. Wiele substancji ma interakcje z chemio-/radioterapią — nie stosować bez lekarza prowadzącego.
Ferroptoza
Cel: Metabolizm żelaza, GPX4, peroksydacja lipidów
Ferroptoza to forma śmierci komórki zależna od żelaza i utleniania lipidów. Część badań przedklinicznych sprawdza, czy komórki niektórych nowotworów są na nią szczególnie wrażliwe.
Badane substancje
Glikoliza / efekt Warburga
Cel: GLUT1, heksokinaza, HIF-1α
Wiele komórek nowotworowych intensywnie korzysta z glukozy nawet w obecności tlenu (efekt Warburga). Badania sprawdzają substancje wpływające na ten metabolizm.
Badane substancje
Komórki macierzyste nowotworu (CSC)
Cel: Szlaki Wnt, Notch, STAT3
Komórki macierzyste nowotworu wiąże się z opornością i nawrotami. To aktywny obszar badań przedklinicznych nad substancjami celującymi w te szlaki.
Badane substancje
Apoptoza i synergia z chemioterapią
Cel: Kaspazy, p53, NF-κB
Część substancji badano pod kątem nasilania apoptozy lub współdziałania z chemioterapią. To głównie dane przedkliniczne i wczesnofazowe — nie rutyna kliniczna.
Badane substancje
Autofagia
Cel: Lizosom, mTOR
Autofagia bywa mechanizmem przetrwania komórek nowotworowych w stresie. Modulacja autofagii jest badana, ale dane kliniczne są ograniczone.
Badane substancje
Stan zapalny / NF-κB
Cel: NF-κB, COX-2, cytokiny prozapalne
Przewlekły stan zapalny sprzyja progresji nowotworu. Niektóre substancje roślinne badano pod kątem działania przeciwzapalnego.
Badane substancje
EMT i przerzuty / galektyna-3
Cel: EMT, galektyna-3, MMP
Przejście nabłonkowo-mezenchymalne (EMT) i adhezja komórek wiążą się z tworzeniem przerzutów. To obszar badań nad m.in. modyfikowaną pektyną cytrusową.
Badane substancje
Angiogeneza
Cel: VEGF, HIF-1α
Guzy potrzebują nowych naczyń, by rosnąć. Część substancji badano pod kątem wpływu na angiogenezę — głównie w modelach.
Badane substancje
Oś immunologiczna (NK, limfocyty T)
Cel: Komórki NK, limfocyty T, mikrośrodowisko guza
Wzmacnianie odpowiedzi przeciwnowotworowej układu odpornościowego to obszar z danymi klinicznymi (zwłaszcza immunomodulacja jako wsparcie).
Badane substancje
Mikrobiom jelitowy
Cel: Oś jelito–układ odpornościowy
Skład mikrobiomu jelitowego może wpływać na odpowiedź na immunoterapię i tolerancję leczenia. To dynamicznie rozwijający się obszar badań klinicznych.
Badane substancje
Mapa: substancja a badane szlaki
Poniższa tabela pokazuje, na które szlaki dana substancja oddziałuje w badaniach (od głównego mechanizmu po pomocniczy). To przegląd kierunków badań, nie schemat stosowania — bez dawek i bez sugestii łączenia.
Tabela obejmuje substancje i metody o opisanym mechanizmie molekularnym. Metody działające głównie objawowo lub ogólnoustrojowo (np. akupunktura, uważność, aktywność fizyczna, terapia fotodynamiczna, TTFields, kannabinoidy) są opisane w sekcji „Metody i substancje”, a nie w tej macierzy.
| Substancja | Ferroptoza / żelazo | Glikoliza (Warburg) | Komórki macierzyste (CSC) | STAT3 / JAK-STAT | NF-κB / zapalenie | EMT / przerzuty | Odporność (NK / T) | Angiogeneza (VEGF) | Apoptoza |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Witamina C (dożylnie) | ●●● | · | · | · | · | · | · | · | · |
| Artesunat | ●●● | · | · | · | · | · | · | · | · |
| Salinomycyna | ●●● | · | ●●● | · | · | ●● | · | · | · |
| Resweratrol | ●● | · | · | · | ● | · | · | · | ●● |
| Kurkumina | · | · | · | ●● | ●●● | · | · | · | · |
| Boswellia | · | · | · | · | ●● | · | · | · | · |
| Selen | ●●● | · | · | · | · | · | · | · | · |
| Witamina D | · | · | · | · | · | · | ●● | · | · |
| Omega-3 (EPA/DHA) | · | · | · | · | ●● | · | · | · | · |
| Reishi | · | · | · | · | · | · | ●●● | · | · |
| Lentinan / PSK | · | · | · | · | · | · | ●●● | · | · |
| Maitake | · | · | · | · | · | · | ●●● | · | · |
| Cordyceps | · | · | · | · | · | · | ●● | · | · |
| Wilcacora | · | · | · | · | · | · | ●● | · | · |
| Jemioła | · | · | · | · | · | · | ●●● | · | · |
| Inhalacje wodorowe | · | · | · | · | ● | · | · | · | · |
| Iwermektyna | · | · | ●●● | ●● | · | · | · | · | · |
| Fenbendazol | · | ●● | · | · | · | · | · | · | · |
| LDN (niskie dawki naltreksonu) | · | · | · | · | · | · | ●● | · | · |
| Dieta ketogeniczna | · | ●●● | · | · | · | · | · | · | · |
| Post / dieta naśladująca post | · | ●● | · | · | · | · | · | · | · |
| Mikrobiom / FMT | · | · | · | · | · | · | ●● | · | · |
Powyższe zestawienie pokazuje kierunki badań, a nie gotowe terapie. „Badana substancja” nie oznacza skuteczności potwierdzonej klinicznie. Wiele z wymienionych substancji ma działanie zależne od kontekstu i może wchodzić w interakcje z chemio- lub radioterapią — w tym potencjalnie osłabiać ich działanie. Pełny profil dowodowy każdej substancji znajdziesz w sekcji „Metody i substancje”.