Słownik
Słownik pojęć
Krótkie, przystępne wyjaśnienia terminów używanych na stronie — medycznych i metodologicznych.
- Adiuwant (leczenie uzupełniające)
- Leczenie stosowane dodatkowo, aby zwiększyć skuteczność terapii podstawowej lub zmniejszyć ryzyko nawrotu. Czytaj więcej →
- AIMSS
- Ból stawów i mięśni wywołany inhibitorami aromatazy (aromatase inhibitor-associated musculoskeletal syndrome) — częsty u kobiet leczonych z powodu raka piersi. Czytaj więcej →
- Antyoksydanty
- Substancje neutralizujące reaktywne formy tlenu. W onkologii ich stosowanie w trakcie chemio-/radioterapii bywa kontrowersyjne, bo część leczenia działa właśnie przez utlenianie. Czytaj więcej →
- ASCO-SIO
- Wspólne wytyczne American Society of Clinical Oncology i Society for Integrative Oncology dotyczące metod integracyjnych w onkologii. Czytaj więcej →
- CINV
- Nudności i wymioty wywołane chemioterapią (chemotherapy-induced nausea and vomiting). Czytaj więcej →
- CIPN
- Neuropatia obwodowa wywołana chemioterapią (chemotherapy-induced peripheral neuropathy) — drętwienie, mrowienie i ból dłoni oraz stóp. Czytaj więcej →
- Cochrane
- Międzynarodowa organizacja publikująca przeglądy systematyczne uznawane za jeden z najwyższych standardów syntezy dowodów. Czytaj więcej →
- Efekt Warburga
- Skłonność wielu komórek nowotworowych do intensywnego korzystania z glukozy (glikolizy) nawet w obecności tlenu. Czytaj więcej →
- Ferroptoza
- Forma zaprogramowanej śmierci komórki zależna od żelaza i utleniania lipidów; badana jako potencjalny cel terapeutyczny. Czytaj więcej →
- GRADE
- System oceny pewności dowodów (wysoka, umiarkowana, niska, bardzo niska) — mówi, na ile możemy ufać oszacowaniu efektu. Czytaj więcej →
- HBOT
- Tlenoterapia hiperbaryczna — oddychanie tlenem pod podwyższonym ciśnieniem; zarejestrowana procedura medyczna o określonych wskazaniach. Czytaj więcej →
- Hipertermia lokoregionalna (RHT)
- Kontrolowane podgrzanie tkanki w okolicy guza, stosowane łącznie z radio-/chemioterapią. Różni się od hipertermii ogólnoustrojowej. Czytaj więcej →
- Immunoterapia
- Leczenie pobudzające układ odpornościowy do walki z nowotworem (np. inhibitory punktów kontrolnych).
- Kacheksja
- Złożony zespół metaboliczny prowadzący do utraty masy ciała i mięśni; nie odwraca go samo zwiększenie kalorii. Czytaj więcej →
- Komórki macierzyste nowotworu (CSC)
- Subpopulacja komórek nowotworowych wiązana z opornością na leczenie i nawrotami. Czytaj więcej →
- MASCC/ISOO
- Organizacje publikujące wytyczne dotyczące opieki wspomagającej w onkologii (m.in. zapobieganie powikłaniom leczenia). Czytaj więcej →
- MBSR / MBCR
- Programy redukcji stresu oparte na uważności (mindfulness), w wersji ogólnej i dostosowanej do pacjentów onkologicznych. Czytaj więcej →
- Metaanaliza
- Badanie łączące wyniki wielu badań w jedno oszacowanie; przy dobrej jakości najwyższy poziom dowodów klinicznych. Czytaj więcej →
- Off-label
- Stosowanie leku poza zarejestrowanym wskazaniem — dopuszczalne w określonych sytuacjach, pod nadzorem lekarza. Czytaj więcej →
- Onkologia integracyjna
- Łączenie metod wspomagających o udowodnionej wartości z leczeniem konwencjonalnym — w oparciu o dowody, obok terapii, nie zamiast niej. Czytaj więcej →
- PDT
- Terapia fotodynamiczna — niszczenie komórek przez aktywację światłem wcześniej podanego fotosensybilizatora. Czytaj więcej →
- PMID
- Unikalny identyfikator publikacji w bazie PubMed, umożliwiający dotarcie do źródła pierwotnego. Czytaj więcej →
- RCT
- Badanie z randomizacją (randomized controlled trial) — uczestnicy losowo przydzieleni do grup, co ogranicza błędy. Czytaj więcej →
- Survivorship
- Opieka i styl życia po zakończeniu leczenia onkologicznego — powrót do sprawności i zmniejszanie ryzyka nawrotu. Czytaj więcej →
- TTFields
- Pola elektryczne o przemiennej częstotliwości (Optune) zaburzające podział komórek; zarejestrowana metoda m.in. w glejaku. Czytaj więcej →
- Wytyczne kliniczne
- Zalecenia opracowane przez towarzystwa naukowe na podstawie przeglądu dowodów, wspierające decyzje terapeutyczne. Czytaj więcej →